ทำไมเด็กควรเล่นกับธรรมชาติ

“ทำไมเด็กควรเล่นกับธรรมชาติ”
ในปัจจุบัน พื้นที่สีเขียวภายในเมืองลดน้อยลง รวมทั้งสนามเด็กเล่นดีๆ ก็เช่นกัน ทำให้เด็กๆ ในทุกวันนี้คุ้นชินกับการเดินห้างมากกว่าการเดินบนหญ้า พวกเขาสูดอากาศประดิษฐ์มากกว่าจากลมหายใจจากต้นไม้

น่าเสียดายที่ผู้ใหญ่มองว่า การจะสร้างสนามเด็กเล่นดีๆ ต้องใช้เงินเป็นจำนวนมาก เพราะเพ่งเล็งเห็นความสำคัญของเครื่องเล่นพลาสติกหรูหรามากกว่าดิน โคลน ทราย หิน กรวด ใบไม้ ใบหญ้าตามพื้นดิน

แต่สิ่งที่ของเล่นสำเร็จรูปเหล่านี้ไม่สามารถมาทดแทนของเล่นจากธรรมชาติที่ไร้รูป (Free form) ได้คือ “จินตนาการ” ที่ธรรมชาติได้มอบให้ และ “ประสบการณ์การสัมผัส” จากของจริง

ในความเป็นจริงแล้ว เด็กแค่ต้องการพื้นที่ในการเล่น และมีวัตถุดิบจากธรรมชาติให้เขาได้จินตนาการ
เด็กๆ มีถ้วย ชาม กะละมัง แก้วในการติ๊งต่างว่า เตาไฟ และกระทะทำกับข้าว

พวกเขามีใบไม้ ใบหญ้า ดิน หิน เป็นวัตถุดิบทำกับข้าว หรือ สมมติให้เป็นป่าเขา และตัวเองเป็นนายพรานมือฉมัง

พวกเขามีต้นไม้เป็นเครื่องเล่นให้ออกแรงปีนไต่ เพื่อไปให้ถึงยอดหอคอยของปราสาทในความคิด

เด็กๆ สามารถเปลี่ยนทุกสิ่งที่มีรอบตัวให้เป็นของเล่นได้ ขอเพียงแค่ “โอกาส” และ “พื้นที่ธรรมชาติ” ให้เขาได้เล่นบ้าง
.
ถ้าผู้ใหญ่อย่างเรานึกภาพไม่ออกว่า “เด็กจะเล่นยังไงกับพื้นที่ว่างๆ ไม่มีเครื่องเล่น” อยากให้พวกเราลองนึกย้อนกลับไปในวันที่พวกเราต้องเข้าแถวเคารพธงชาติตอนเช้า แล้วต้องนั่งฟังครูใหญ่พูด รอบๆ ที่ๆ นั่งอยู่ บางโรงเรียนก็ปูด้วยอิฐตัวหนอนบ้าง หรือ บางโรงเรียนก็เป็นหญ้าเลย
จำได้ไหม เวลานั้น เราสนุกกับการหากิ่งไม้เล็กๆ ใบไม้แห้งๆ ที่ล่วงลงมาจากต้นไม้ เอามาไชตามซอกที่มีดินระหว่างอิฐตัวหนอน บ้างก็เด็ดหญ้า ขุดหลุมรอบๆ บอกได้คำเดียวว่า ตอนนั้นเราเพลินมากทีเดียว

ดังนั้น มาถึงเด็กๆ วันนี้ พวกเขาอาจจะต้องการโอกาส ที่จะคิดหาวิธีเล่นกับสิ่งที่มีด้วยตัวเขาเอง ที่สำคัญอย่ากลัวว่า “เด็กจะเบื่อ” หรือ “เด็กจะเล่นไม่เป็น” เพราะ “งานของเด็กคือการเล่น” พวกเขาจะหาวิธีเล่นได้เอง

หน้าที่ของผู้ใหญ่อย่างเรา คือ “ปล่อยอิสระ” แต่ไม่ใช่ “ปล่อยปละละเลย” เราให้ลูกได้เล่นอย่างอิสระ โดยมีข้อแม้ 3 ข้อกำกับ
(1) ไม่ทำตัวเองเจ็บตัวหรือเดือดร้อน
(2) ไม่ทำผู้อื่นเดือดร้อนหรือไปแย่งของเขาขณะ เขาเล่นอยู่
(3) ไม่ทำลายข้าวของและสภาพแวดล้อม

ถ้าเราไม่มีพื้นที่สีเขียว หรือ บ้านไม่มีอาณาบริเวณ ไม่เป็นไร ถังปูนใบโต หรือ กะละมังซักผ้าในห้องน้ำ นำมาใส่ทราย ใส่น้ำ ใช้แก้ขัดได้ อุปกรณ์ไม่ต้องมีราคา ของใช้ในบ้านประยุกต์ได้ทั้งสิ้น (ถ้วย ชามพลากติก ตะหลิว ช้อนเก่า)

เมื่อเด็กเล่น ต้องทำใจว่า “ต้องมีเลอะเทอะ” เพราะ “เล่น และ เลอะ” คือ ของคู่กัน ไม่ต้องห่วง ให้เขาเล่นอย่างเต็มที่ โดยมีแค่ข้อ 3 ข้อข้างต้นกำกับ เมื่อเล่นเสร็จให้ชวนกันทำความสะอาด เป็นโอกาสดีที่เราจะได้สอนให้ลูกช่วยเหลือตัวเองและทำงานบ้าน เพราะลูกจะได้ฝึกซักผ้า กวาดถูเช็ดทำความสะอาด
เพราะถ้าเขาเล่นแต่ของเล่นที่สะอาด เด็กๆ คงไม่ได้เรียนรู้งานบ้านการทำความสะอาดอย่างเป็นธรรมชาติ

นอกจากนี้ทางด้านสุขภาพของเด็ก เด็กที่เล่นกับธรรมชาติมีภูมิคุ้มกันที่มากกว่าเด็กที่เล่นแต่ในบ้าน เพราะ วิตามินดีจากแสงแดด การเล่นที่ต้องใช้แรง เด็กๆ ได้วิ่งเล่น มีเหงื่อออก (McCarthy, 2018)

การเล่นกับธรรมชาติจึงสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการเรียนรู้ในสิ่งอื่นๆ เพราะนอกจาก
“จินตนาการที่อิสระ” ที่จะส่งผลที่ดีต่อความคิดอ่าน ความคิดเชื่อมโยง การแก้ปัญหาของเขา
“ประสบการณ์สัมผัสธรรมชาติ” ที่จะส่งผลต่อการปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่หลากหลายได้ง่าย
“การเล่นกับผู้อื่น” ที่จะส่งผลต่อทักษะการเข้าสังคม และอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างสงบสุข
“การทำความสะอาด” ที่จะส่งผลต่อการช่วยเหลือตัวเอง (Self-care)
และ “สุขภาพที่ดีของเด็ก” แล้ว

อีกสิ่งหนึ่งที่เป็นผลผลิตที่งอกเงยจากการเล่นกับธรรมชาติ คือ “จิตสำนึก” ที่ทำให้เด็ก “รักและหวงแหนธรรมชาติ”

เด็กๆ จะมองว่า “ธรรมชาติเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตของเขา” เมื่อเขาเติบโตเป็นผู้ใหญ่ธรรมชาติจึงกลายเป็นสิ่งที่เขาอยากจะดูแล และอยู่ร่วมกับธรรมชาติโดยไม่ไปเบียดบังหรือทำลายธรรมชาติ

ซึ่งในปัจจุบันนี้ สังคมเราต้องการเด็กที่สามารถเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดูแลตนเองได้แล้ว สามารถดูแลพื้นที่ที่เขาอยู่ได้ด้วย

หวังว่า เราจะช่วยปลูกเมล็ดพันธุ์ดีๆ ให้เติบโตไปพร้อมกัน โดยเริ่มจากให้เขาได้เล่นอย่างเด็กกับของเล่นที่ชื่อว่า “ธรรมชาติ”

ป.ล. ถ้าบ้านไม่มีพื้นที่ ห้องน้ำมีกะละมังซักผ้าใส่น้ำ ให้ลูกเขาไปนั่งเล่น ให้เด็กไปวิ่งเล่นนอกบ้านบ้าง เชื่อเถอะว่า “เด็กๆ สนุกกันมากกว่าที่เราคิด” ขอเพียงแค่โอกาสในการให้ลูกได้เป็นเด็กที่เล่นสนุกตามวัยของเขาก็พอ

Cr. หมอเม เพจตามใจนักจิตวิทยา

Published by #พ่อลูกเจนอัลฟ่า

ประสบการณ์คุณพ่อลูกเจนอัลฟ่า 2 คน และบริหารโรงเรียนเสริมพัฒนาการเด็กเล็กตั้งแต่ปี 2015

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: