โรคสมาธิสั้นเกิดจากอะไร

สาเหตุหลักของโรคสมาธิสั้นมาจากพันธุกรรม ปัจจัยสิ่งแวดล้อมและการเลี้ยงดูที่ไม่เหมาะสมเป็นปัจจัยเสริมที่ทำให้อาการสมาธิสั้นรุนแรงมากขึ้น

เป็นคำถามคาใจพ่อแม่หลายคนเมื่อลูกถูกวินิจฉัยเป็นโรคสมาธิสั้นว่าอะไรเป็นสาเหตุ พ่อแม่หลายคนถูกคนรอบข้างตำหนิว่าเลี้ยงลูกไม่ดีเลยทำให้ลูกเป็นสมาธิสั้น เป็นอย่างนั้นจริงมั้ย

สาเหตุหลักของโรคสมาธิสั้นเกิดจากยีนหรือพันธุกรรมที่บกพร่อง ทำให้พัฒนาการบางส่วนของสมองช้ากว่าปกติ ดังนั้นโรคสมาธิสั้นจึงเป็นกรรมพันธ์ โดยประมาณร้อยละ 30-40 ของเด็กสมาธิสั้นจะมีสมาชิกในครอบครัวคนใดคนหนึ่งเป็นโรคสมาธิสั้นด้วย แต่หมอไม่อยากให้เกิดการกล่าวโทษกันว่ามาจากยีนของใคร เพราะไม่เกิดประโยชน์อะไร แต่จะพลอยทำให้เกิดความรู้สึกไม่ดี หรือเกิดความรู้สึกผิดขึ้นมา และมีความเป็นไปได้ที่ทั้งพ่อและแม่อาจจะไม่ได้เป็นสมาธิสั้นแต่มีลูกเป็นสมาธิสั้น

จากพัฒนาการของสมองที่ล่าช้า ทำให้เด็กที่เป็นโรคสมาธิสั้นมีการทำงานของสารสื่อประสาทในสมอง (neurotransmitters) ชื่อ dopamine และ noradrenaline บกพร่อง สารสื่อประสาทเหล่านี้มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับสมาธิ ความจดจ่อ ความสามารถในการควบคุมตัวเอง การควบคุมอารมณ์ ความยับยั้งชั่งใจ

นอกจากนี้ปัจจัยทางชีวภาพอื่นๆ อาจเป็นสาเหตุของโรคสมาธิสั้นได้ เช่น มารดาสูบบุหรี่ (หรืออยู่ใกล้ชิดกับคนในครอบครัวที่สูบบุหรี่) หรือดื่มสุราในระหว่างตั้งครรภ์ เด็กที่คลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดน้อย หรือมีภาวะแทรกซ้อนหลังคลอด เด็กที่ได้รับอุบัติเหตุที่ศีรษะ มีโรคลมชัก มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (obstructive sleep apnea-OSA) เด็กที่ได้รับสารโลหะหนัก (ตะกั่ว ปรอท) สูงจนถึงระดับที่เป็นพิษ เด็กที่ได้รับยาฆ่าแมลงกลุ่ม organophosphate เข้าไปในปริมาณสูงเป็นระยะเวลานาน เป็นต้น

นอกจากนี้เด็กที่เผชิญกับความทุกข์ยากในวัยเด็ก (childhood adverse events) เช่น ถูกทอดทิ้ง ถูกกระทำทารุณกรรม พ่อหรือแม่เสียชีวิต พ่อแม่หย่าร้าง พ่อหรือแม่ป่วยเป็นโรคทางจิตเวช ติดสารเสพติด ติดคุก ฯลฯ มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคสมาธิสั้นมากกว่าเด็กปกติ

การดูโทรทัศน์ การใช้โทรศัพท์มือถือ ไอแพด หรือเล่นเกมเป็นเวลานาน ๆ สามารถทำให้เด็กมีปัญหาขาดสมาธิ ไม่จดจ่อ หรือมีอาการสมาธิสั้น”เทียม”ได้ แต่ไม่ได้เป็นสาเหตุของโรคสมาธิสั้น”แท้” ที่สำคัญคือ หากเด็กสมาธิสั้นใช้เวลาอยู่หน้าจอเป็นเวลาหลายชั่วโมงต่อวัน อาจทำให้อาการสมาธิสั้นแย่ลง และมีความเสี่ยงที่จะเป็นเด็กติดเกมหรือติดมือถือมากขึ้น

การบริโภคนํ้าตาลหรือชอกโกแลตมากเกินไปไม่ได้เป็นสาเหตุที่ทำให้เป็นเด็กปกติคนนึงกลายเป็นเด็กสมาธิสั้น

ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม สังคม ครอบครัว การเลี้ยงดู และความคาดหวังของพ่อแม่ยุคใหม่
ที่เปลี่ยนแปลงไปจากสภาพในอดีต เป็นปัจจัยเสริมที่ส่งผลต่ออาการของเด็กที่ป่วยเป็นโรคสมาธิสั้น เช่น เด็กสมาธิสั้นหากอยู่ในครอบครัวที่มีการเลี้ยงดูไม่เหมาะสมอาจมีอาการรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาะแทรกซ้อน มีโรคร่วมทางจิตเวชอื่น ๆ ตามมา

Cr. หมอชาญวิทย์

Published by #พ่อลูกเจนอัลฟ่า

ประสบการณ์คุณพ่อลูกเจนอัลฟ่า 2 คน และบริหารโรงเรียนเสริมพัฒนาการเด็กเล็กตั้งแต่ปี 2015

%d bloggers like this: